Wikia

Pieninopedia

Pieniny

Dyskusja2
108stron na
tej wiki

Sosna na Sokolicy

Macelowa Góra

Pieniny jest to pasmo górskie położone w południowej Polsce i północnej Słowacji nad rzeką Dunajec w Karpatach Zachodnich; najwyższa część Pienińskiego Pasa Skałkowego. Graniczą z Kotliną Nowotarską, Pogórzem Spiskim (poprzez doliny: Niedziczanki, Łapszanki, Trybskiej Rzeki i Trybską Przełęcz), Gorcami (przez Przełęcz Snozką i dolinę Krośnicy), Beskidem Sądeckim (przez dolinę Graa oraz Przełęcz Rozdziela), a na Słowacji - z Magurą Spiską (za doliną Lipnika, Kamienki oraz przełęczą Straňanske sedlo). Są zbudowane ze skał wapiennych. Najwyższym szczytem Pienin jest Wysoka położona w Małych Pieninach, na granicy polsko-słowackiej.

Podział Pienin Edytuj

Dwa przełomy Dunajca dzielą Pieniny na trzy części:

Część Najwyższy szczyt Położenie Informacje
Pieniny Właściwe Trzy Korony 982 m n.p.m. Pieniny Właściwe położone są pomiędzy Przełęczą Snozką a Przełomem Dunajca Leśnica - Krościenko. Znaczna część obszaru Pienin Właściwych wchodzi w skład Pienińskiego Parku Narodowego.
Pieniny Spiskie Żar 879 m n.p.m. Pieniny Spiskie leżą pomiędzy przełomem Białki a przełomem Dunajca w pobliżu Niedzicy. Położone są w całości w Polsce.
Małe Pieniny Wysoka 1052 m n.p.m. Małe Pieniny znajdują się na wschód od przełomu Dunajca koło Szczawnicy. Jest to najwyższa część Pienin, dwa szczyty liczą ponad 1000 m n.p.m.

Trzy Korony

Pieniny-map2.png

Pieniny Właściwe (Środkowe) posiadają najbardziej charakterystyczną dla Pienin rzeźbę terenu. Stoki wzniesień są tam strome, zalesione, z licznie wystającymi skałkami. Przez środek Pienin Właściwych płynie Dunajec, tworząc słynny przełom. Najbardziej znanymi szczytami tej części Pienin są: Trzy Korony, Sokolica oraz Zamkowa Góra; prowadzą na nie liczne szlaki turystyczne. Ten fragment Pienin podzielono na trzy mniejsze (w nawiasach najwyższe szczyty):

Wyróżnia się też położoną na Słowacji Grupę Golicy, która często jest zaliczana do Małych Pienin.

Pieniny Spiskie jest to najniższa z trzech części Pienin, szczyty liczą z reguły 700 - 800 m n.p.m., wys. względne 200-350 m. Leżą jednak w całości na terenie Polski. Skałki występują znacznie rzadziej niż w Pieninach Właściwych. Nachylenie zboczy jest średnie, tylko w górnych partiach Żaru teren stromieje. Na zachodnim krańcu tego pasma rzeka Białka przepływa pomiędzy dwoma skalistymi wzniesieniami - Obłazową (670 m n.p.m.) i Kramnicą (683 m n.p.m.). Przełom ten objęto ochroną w postaci rezerwatu przyrody "Przełom Białki". Pieniny Spiskie są najsłabiej zagospodarowane turystycznie.

Najwyższe są Małe Pieniny. Wysokość bezwzględna wzniesień zwykle osiąga 750 - 900 m n.p.m.. Względna - 250-400 m, ale rozkłada się na dość duże odległości (niezbyt duże nachylenie terenu). Dwa szczyty wznoszą się ponad 1000 m n.p.m.: Wysoka (1052 m n.p.m.) oraz Smerekowa (1014 m n.p.m.). Znajduje się tam kilka wyjątkowych miejsc pod względem przyrodniczym i turystycznym - np. Wąwóz Homole, rezerwat "Wysokie Skałki" i położony na granicy z Beskidem Sądeckim przełom Białej Wody.

Miejscowości Edytuj

Najbardziej znanymi miejscowościami w Pieninach są: Szczawnica, Krościenko nad Dunajcem, Niedzica Zamek, Czorsztyn oraz Červený Kláštor na Słowacji. Największa jest Szczawnica położona w dolinie Grajcarka, pomiędzy Małymi Pieninami a Beskidem Sądeckim. Drugie co do wielkości jest Krościenko leżące na styku Pienin, Beskidu Sądeckiego i Gorców.

Turystyka Edytuj

Przystań końcowa Spływu Dunajcem w Leśnicy na Słowacji

Malownicze położenie regionu stwarza wspaniałe warunki do uprawiania turystyki. Największą atrakcją Pienin na skalę międzynarodową jest spływ przełomem Dunajca z Kątów do Szczawnicy lub Krościenka. Całość trasy wynosi 18 kilometrów (do Szczawnicy). Turystów przyciągają również same góry: Trzy Korony, Sokolica, szlak "Sokola Perć", Wysoka oraz inne obiekty, takie jak Wąwóz Homole i zabytki - zamek w Niedzicy, Czorsztynie, na Zamkowej Górze; drewniane kościoły.

Szlaki turystyczne Pienin Edytuj

Na terenie polskich Pienin wytyczono 13 szlaków turystycznych, po drugiej stronie granicy - 8, z czego 5 przebiega przez terytoria obu krajów. Najdłuższy jest szlak niebieski poprowadzony przez całe Pieniny Właściwe oraz Małe, wchodzący na prawie wszystkie udostępnione turystom szczyty.

Żółte

Czerwone

Zielone

Niebieskie

Szlak niebieski na Zamkowej Górze

Zabytki Edytuj

W Pieninach znajdują się trzy zamki:

Nie brakuje również zabytków sakralnych - drewnianych i murowanych kościołów oraz cerkwi. Kościoły:

Cerkwie:

Ochrona przyrody Edytuj

W Pieninach znajdują się dwa parki narodowe - Pieniński Park Narodowy w Polsce oraz jego słowacki odpowiednik, Pieninsky Narodny Park (PIENAP). Utworzono je w 1932 r. jako Park Narodowy w Pieninach i Słowacki Rezerwat Przyrodniczy w Pieninach. Pod obecną nazwą PPN istnieje od 1955 r. Dziś polski PPN zajmuje powierzchnię 2346 ha w Pieninach Właściwych a także w Małych (masyw Bystrzyka) i Spiskich (Zielone Skałki). Powstały w 1967 r. PIENAP jest nieco większy (3750 ha) i obejmuje swym zasięgiem prawie całe słowackie Pieniny. Poza tym jest 6 polskich i 3 słowackie rezerwaty przyrody.

Zobacz też: Ochrona przyrody w Pieninach.

Wody powierzchniowe Edytuj

Rzeki Edytuj

Dunajec w Szczawnicy

Największą rzeką regionu jest Dunajec. Przepływając przez całe Pieniny, dzieli je na trzy części, ponadto przez Pieniny Właściwe przedziera się słynnym przełomem. W jego dorzeczu znajduje się całość Pienin. Woda trafia do niego poprzez liczne dopływy. Białka i Przykopa, wpadające do Jeziora Czorsztyńskiego, odwadniają obszar zachodnich Pienin Spiskich. Z północnych stoków woda dociera do największego jeziora Pienin przez niewielkie, lokalne potoki. Południowe stoki odwadnia Łapszanka, która wpada do Niedziczanki, a ta - do Jeziora Sromowieckiego. W Pieninach Właściwych na południu wodę odprowadzają liczne potoki uchodzące do Dunajca, na zachodzie - do pienińskich jezior. Jednymi z najważniejszych są Macelowy i Pieniński Potok. Na północy największa rzeka to Krośnica, w Krościenku wpadająca do Dunajca. W Grupie Golicy do Dunajca woda trafia za pośrednictwem Lipnika na południu i Leśnickiego Potoku na północy. Polska część Małych Pienin leży w dorzeczu Grajcarka uchodzącego do Dunajca w Szczawnicy. Południowa, słowacka strona odwadniana jest przez Leśnicki Potok (na zachód od Wysokiego Wierchu), Lipnik (między Wysokim Wierchem a Wysoką) oraz, na wschodzie, Kamienkę z dopływami, wpadającą do Popradu, który do Dunajca uchodzi dopiero pod Nowym Sączem.

Jeziora Edytuj

Jezioro Czorsztyńskie

Na terenie Pienin naturalne jeziora są to niewielkie jeziora zakolowe znajdujące się w dolinach rzek, np. Dunajca. Duże zbiorniki są tylko dwa - sztuczne, powstałe na Dunajcu: Jezioro Czorsztyńskie i Jezioro Sromowieckie. Usytuowane są na zachodzie regionu, pomiędzy pasmem Pienin Spiskich a należącym do Gorców Pasmem Lubania.

Klimat Edytuj

W porównaniu z okolicznymi regionami, Pieniny cechuje łagodny klimat. Jest to spowodowane m.in. osłonięciem regionu przez wyższe pasma górskie Tatr i Beskidów. Występuje tu niewiele, jak na góry, opadów (cień opadowy), średnie temperatury powietrza są dosyć wysokie a zachmurzenie niewielkie.

Średnia roczna temperatura: 4-6°C, nisko na południowych stokach do 8°C.

Roczna suma opadów: 690-850 mm w dolinie Dunajca, 1095 mm na Wysokiej.

Średnia roczna prędkość wiatru: 1,6-2,1 m/s w dolinach; 2,5 m/s na szczytach.

Więcej od Wikii

Losowa wiki