FANDOM


Historia Sromowce Wyżne są jedną z najstarszych wiosek w Pieninach i jedną z najpiękniej położonych. Dzieje Sromowiec zespalają się organicznie z historią ziemi pienińskiej. Już w XIII wieku Klasztor Sióstr Klarysek w Starym Sączu posiada z nadania królewskiego Pieniny, aż po rejony na zachód od Czorsztyna a zatem i Sromowce. Wtedy to ożywiły się szlaki komunikacyjne przez Pieniny, wyrobione przez kupców greckich, rzymskich i innych. Sromowce znalazły się zatem przy ważnym trakcie starożytnym idącym z Włoch, przez Koszyce, Lewoczę, Kieźmark, Spiską Starą Wieś, Nowy Targ – na północ od Bałtyku.

W XIV wieku po najeździe Tatarów nastaje nowa faza osadnictwa w Pieninach na prawie niemieckich. Niemieccy koloniści napływają od południa i wszędzie wprowadzają osiedleńcze prawo saksońskie. Kolonizacja ta zatrzymała się za czasów Kazimierza Wielkiego. Do najstarszych siedzib wraz z Czorsztynem należą właśnie Sromowce, jest to jedna z najstarszych osad u stóp Pienin.

Sromowce Wyżne nosiły najpierw nazwę Przekop. Nazwa ta pochodzi prawdopodobnie od przekopywania lasów tej wioski dla stworzenia zasieki broniącej przejścia przez Dunajec. W roku 1323 Ksieni SS. Klarysek Konstancja wydaje przywilej dla Niemca Eberhardta na sołectwo w Przekopie. W XIV w. powstała też nowa niemiecka nazwa tej wsi Szram (Schramme – Telspalt – szczelina skalna). Inni wywodzą tę nazwę od rzekomego założyciela tej wioski Szrama. Dokument z 1323 podaje, że współwłaścicielem wioski był Niemiec "Soblinus dikctus Sram".

W roku 1327 została erygowana parafia Sromowce Wyżne pod wezwaniem św. Stanisława biskupa i męczennika – tak podają akta Kurii Biskupiej w Krakowie. Podział Sromowiec dokonał się w 1334 na Sromowce Wyżne i Sromowce Niżne (Sramowicz Superior et Inferior). Należy dodać, że Czorsztyn miał w Przekopie – Sromowcach swoją obronę na górze zamczysku (zamek z drzewa ciosanego, przetrwał do 1709 roku, spalony przez Szwedów).

Na przełomie XIV i XV w. odbywał się od Bałkanów napływ pasterzy rumuńskich i albańskich do Pienin. Włoskie prawo lokacji popierało tu gospodarkę hodowlano-pasterską. W tym czasie obszar Pienin zostaje oddany w zastaw starostom dla zabezpieczenia wierzytelności pożyczonej królowi.

Z ważniejszych dat historycznych:

  • W roku 1423 na polach Sromowiec naprzeciw Starej Wsi nad Dunajcem, doszło do spotkania Jagiełły z Zygmuntem Luksemburskim (wzmianka u J. Długosza). W rok później cesarz Zygmunt dążąc na koronację Zofii zatrzymał się ponownie w Sromowcach, dokąd przybył również król dński Eryk. Do końca XVI w. całe starostwo czorsztyńskie liczyło 12 osad wiejskich, między nimi też Sromowce – były to osady małe i słabo zaludnione. Starostowie rządzący twardą ręką żądali powszechnie robocizny danin i czynszów wprowadzali pańszczyznę (w Sromowcach płacono tylko czynsz). Nie ma danych odnośnie udziału włościan ze Sromowiec w buntach społecznych przeciw okrutnym starostom (marsze na Nowy Targ 1630, 1631 oraz bunt Kostki Napierskiego w 1651).
  • Po roku 1797 dobra Czorsztyńskie objął rząd austriacki, których część sprzedał później Janowi Drohojowskiemu (Sromowce Wyżne, Sromowce Niżne, Czorsztyn, Kluszkowce, Hałuszowa, Krośnica) i w jego rodzinie pozostały aż do 1945 roku.

Tekst pochodzi ze strony www.parafiasromowce.iaw.pl, został zamieszczony za pozwoleniem pana Andrzeja Góreckiego. Oryginał znajduje się na stronie http://www.parafiasromowce.iaw.pl/historia.html